Maartje Korstanje maakt fascinerende sculpturen die een onderwatervermoeden oproepen
Onderwatervermoeden. Dat is het woord dat beeldend kunstenaar Maartje Korstanje noemt als ze de rode draad van haar nieuwe tentoonstelling als Seizoensgast in de Grote Kerk Veere probeert te omschrijven. Het wordt haar grootste expositie in Zeeland tot nu toe. Op deze monumentale plek komen organische sculpturen en een sculpturaal meubel samen in een wereld die tegelijk aantrekt en vervreemdt.
Tekst Caroline Houmes | Fotografie Koen Dorst
Het werk van Korstanje beweegt zich tussen natuur, fantasie en vergankelijkheid. Haar sculpturen doen denken aan zeewezens, wieren of onbekende organismen uit een andere wereld. Of misschien juist uit onze eigen wereld – voor wie werkelijk oog heeft voor de natuur om ons heen.
Van 25 juni tot en met 20 september is in de Grote Kerk Veere werk te zien van de Zeeuwse kunstenaar Maartje Korstanje (1982, Goes) onder de titel Seizoensgast. Voor deze tentoonstelling werkt het Cultuurpodium ook samen met ArtBase Terneuzen en Vleeshal, het centrum voor hedendaagse kunst in Middelburg. Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van Vleeshal wordt, samen met ArtBase Terneuzen en M HKA Antwerpen, een bijzondere tentoonstelling georganiseerd waarbij de collectie voor het eerst door heel Zeeland verspreid te zien is. Onder de titel Vleeshal Collectie On Tour worden tussen 5 juli en 13 september op verschillende locaties werken uit de collectie getoond, waaronder werk van Korstanje in de Grote Kerk Veere.
Wonen en werken op VierVaart
Maartje woont en werkt in Groede, op een bijzondere plek midden op het Zeeuws-Vlaamse platteland. VierVaart biedt ruimte aan hedendaagse kunst, vakantie en rust. Nu eerdere tentoonstellingen in CODA Museum Apeldoorn, PARK Tilburg en Drawing Center Diepenheim zijn afgerond, staat de opslagruimte er vol met haar sculpturale werken. Hier, met de zee dichtbij en omringd door weidsheid, werkt Maartje aan de opbouw van haar komende tentoonstelling in Veere. De solo-expositie stond al langer gepland, maar kreeg een extra invulling door de samenwerking met ArtBase Terneuzen en Vleeshal. Daardoor is straks niet alleen recent werk te zien, maar ook een sculpturaal meubel dat sinds 2022 deel uitmaakt van de collectie van Vleeshal.
Werken met karton en houtlijm
Maartje groeide op in Oostkapelle. Na de middelbare school koos ze bewust voor een kunstopleiding aan St. Joost in Breda en later het Sandberg Instituut in Amsterdam. “In de tweede klas van de havo ontdekte ik dat er zoiets bestaat als een kunstacademie,” vertelt ze. “Ik tekende en schilderde veel en wist meteen dat ik die kant op wilde. Zoals veel jongeren dacht ik dat een kunstenaar vooral schilderde.” In Breda ontdekte ze het werken met verschillende materialen en technieken. Vooral het directe werken met materiaal sprak haar aan. “In 3D werken voelde natuurlijker, omdat je geen ruimte of diepte hoeft te suggereren, het is er al.” Haar afstudeerwerk bestond uit grote samengestelde sculpturen van onder andere papier-maché.
Gaandeweg verschoof haar voorkeur naar materialen die niet geschilderd hoefden te worden. “Zo kwam ik uit bij karton en houtlijm. Dat vormt nog steeds de basis van mijn werk. Dat combineer ik met tal van andere materialen, zoals keramiek, brons, borduurwerk en textiel.”
Prix de Rome
Maartjes grote doorbraak volgde in 2007, toen zij de Prix de Rome basisprijs won. Ze zat op dat moment nog op het Sandberg Instituut. “Voordien kende bijna niemand mijn werk. Ik had een paar kleine exposities gehad, maar dat stelde nog niet veel voor,” vertelt ze. “Ik maakte vooral wat ik zelf wilde maken, me niet per se verhoudend tot de actuele kunstwereld. Misschien was dat wel anders dan wat er toen veel werd gedaan.” De prijs bleek een belangrijk keerpunt. “Het voelde echt als een soort lancering. Ik kreeg ineens een podium en er gingen deuren open bij galeries en tentoonstellingsmakers. Vanaf dat moment werd mijn werk gezien en kon ik van de ene tentoonstelling naar de andere werken.”
“Zo kwam ik uit bij karton en houtlijm. Dat vormt nog steeds de basis van mijn werk”
Zeeland als blijvende inspiratiebron
Zeeland en de Zeeuwse natuur spelen een belangrijke rol in het werk van Maartje. De diversiteit van het landschap inspireert haar, net als de manier waarop natuur groeit, bloeit en weer afsterft. “Daarom ben ik ook teruggekomen,” vertelt ze. “Ik heb in Amsterdam gewoond en in New York, maar de natuur daar is maar een snippertje. Hier vind ik rust en ruimte.” De omgeving blijft een constante bron van inspiratie. “Ik hoef maar naar het strand te gaan en ik fotografeer opnieuw schelpen, pokken en wieren. Dat blijft zich herhalen, en toch is het elke keer anders.” Haar werk is niet bedoeld als statement. “Het is geen activisme of een pamflet,” zegt ze. “Maar ik hoop wel dat mensen na het zien van mijn werk weer met verwondering kijken naar wat er in de natuur te zien is.”
Natuur en verbeelding
Die fascinatie voor natuur en vergankelijkheid is leidend in haar tentoonstelling in de Grote Kerk Veere. Voor een reeks sculpturen van keramiek en karton werkt ze momenteel aan een houten eiland als basis. Zijn het bomen, wachters, of opnieuw een verbeelding van het spanningsveld tussen landschap en menselijke aanwezigheid? In het middenschip verschijnen hangende wieren, naast een imposant sculptuur dat zijn oorsprong vindt in de blauwe vinvis. Met materialen als karton, jute en keramiek zet Maartje het grote tegenover het kleine: het monumentale ecosysteem tegenover de onzichtbare wereld van microben en het allerkleinste leven op aarde.
Samen vormt het een eigen universum, tegelijk abstract en herkenbaar, groots en intiem, rauw en kwetsbaar. “Mooi of lelijk zijn geen vaste begrippen,” zegt ze daarover. “Het gaat om emotie. De een wil eraan likken, de ander deinst ervoor terug. Het is voor mij de laatste tijd vooral een poging om de kwetsbaarheid en schoonheid van de natuur te verbeelden en misschien zelfs een stem te geven.” Het werk nodigt uit om van dichtbij en van afstand te kijken, om details te ontdekken die je eerder misschien over het hoofd zag. “Misschien dat mensen iets zien en herkennen, waar ze voorheen zomaar aan voorbij gingen. Kleine details waardoor je weer verwonderd raakt door de natuur om ons heen.”