Annette en Adriaan Prinsen wonen met hun dochters Lina, Jana en Rivka in het Zwitserse kanton Uri. Dit centrale deel van Zwitserland ligt tussen het Vierwoudstedenmeer in het noorden en de Gotthard in het zuiden. “Veel mensen die door Gotthardtunnel rijden, komen hier langs. Maar deze streek is gelukkig nog niet ontdekt door het massatoerisme,”
vertelt Annette.
Annette en haar man komen beiden uit Zeeland. Zij groeide op in een groot gezin in Sint Laurens en volgde op de HZ de opleiding verpleegkunde en verloskunde. Als kind kwam Annette tijdens de vakanties vaak in Zwitserland: “Mijn ouders zijn enthousiaste bergwandelaars en wij kampeerden elk jaar weer in de Alpen. Zo is mijn liefde voor de bergen ontstaan. Adriaan had gelukkig dezelfde voorkeur; we zijn op huwelijksreis dus ook naar Zwitserland gegaan. Daarna reisden we elke zomer en winter wel een keer naar Zwitserland. En elke keer als we naar huis reden vroegen we onszelf af hoe lang het zou duren voor we de bergen weer konden zien.”
In de bergen
Annette vertelt dat Adriaan, die een financiële baan had, zich daar niet gelukkig in voelde. Hij switchte naar het onderwijs, maar vond ook daar niet wat hij zocht. “Hij heeft altijd al interesse gehad voor theologie. Maar we hadden al twee kinderen, dus het was geen logische keuze om te gaan studeren.
We hebben alles op een rij gezet en besloten toen dat hij ging studeren en ik voor het inkomen zou zorgen. In diezelfde tijd kwam ik in contact met een detacheringsbureau voor verpleegkundigen en die hebben voor mij heel gericht gezocht naar een baan in Zwitserland. En dan wel in de bergen, want daar was het ons tenslotte om te doen. Adriaan kan thuis studeren en heeft maar een paar contactmomenten per jaar op de universiteit, dus dit leek ons een mooi avontuur.”
Dialect
Alles raakte in een stroomversnelling toen in 2022 duidelijk werd dat Annette aan de slag kon in het ziekenhuis van Schwyz, nabij het Vierwoudstedenmeer. Haar baan bij het ADRZ werd opgezegd, hun huis verhuurd en tweeënhalve maand later was het gezin verhuisd. “Ze zijn in Zwitserland gewend aan buitenlands personeel, dat is een fijne bijkomstigheid. Toch kan ik je vertellen dat ik in het begin veel moeite had met het dialect van de streek. Ik bakte er helemaal niets van. Het klinkt totaal anders dan het ‘Schriftdeutsch’ zoals wij dat kennen. Gelukkig vonden we al snel aansluiting bij een Freikirche in Altdorf en dat scheelde heel veel bij onze inburgering. We leerden de taal en kregen een sociaal netwerk. Dat is natuurlijk belangrijk voor je welbevinden. De kerkelijke gemeente is echt ons geestelijk thuis geworden.”
Geen zonnestraal
Het gezin Prinsen ging wonen in een smal dal met hoge bergen, waar ’s winters 10 weken lang geen zon schijnt. “De winterzon komt daar gewoon niet over de bergkammen heen. Dat is een rare gewaarwording hoor, als je van half november tot begin februari geen zonnestraal te zien krijgt. Ik werd er niet depressief van, maar het leek wel alsof alles wat zwaarder was.” Na drie jaar verhuisde het gezin Prinsen naar Altdorf, waar de zon gelukkig ook in de winter schijnt. Toen Adriaan erachter kwam dat door de thuisstudie zijn sociale leven op een wel heel laag pitje kwam te staan, ging hij een paar dagen per week aan de slag als barista in koffiehuis ‘Kafe im griänä Hüüs’ (in het groene huis), een laagdrempelig café dat op de benedenverdieping van de kerk gevestigd is. Lang verhaal kort: Annette werd weer zwanger, zei haar baan in het ziekenhuis op en kon aan de slag als Betriebsleiterin van het koffiehuis.
Barista koffie
Het koffiehuis biedt mensen de gelegenheid voor een goede kop koffie met een taartje of broodje. “Koffie van de barista is echt wat anders dan koffie uit een volautomaat. Je kiest de juiste koffiebonen, maalt ze op de goede maalgraad en drukt ze aan in de filterhouder. De melk schuimen we met de hand op. En we variëren met smaken en intensiteit. Een goede kop barista-koffie is niet alleen een feestje om naar te kijken, het smaakt ook beter. We ontdekten afgelopen zomer dat er mensen zijn die graag even omrijden voor een goede kop koffie bij ons. Zo stond er ineens een Nederlandse Porsche-club op de stoep. Ze hadden ons online gevonden en kwamen bij ons een bakje doen. Dat is toch leuk? Ons koffiehuis is ’s ochtends en ’s middags open. De Zwitsers eten hier tussen de middag warm, dus rond kwart over 11 maken de meeste bezoekers aanstalten om te vertrekken om hun potje te gaan koken. Dat is wat anders dan een broodje kaas. De mensen hier zijn veel minder gewend om zoveel brood te eten als wij in Nederland doen.”
Verschil
Het grootste verschil met Zeeland? Annette lacht: “De bergen natuurlijk. We vinden het heerlijk om hier te wonen. De mensen zijn hier misschien iets indirecter. Sommige Nederlanders denken dat de Zwitsers nors zijn, maar zo ervaren wij dat echt niet.” “Maar”, voegt ze eraan toe, “dan moet je wel je best doen om de taal te leren en dat is ons redelijk gelukt. Een ander verschil is dat een Zwitser het liefst zijn eigen producten heeft, alles moet Schweiz-made zijn, anders willen ze het niet.”
Zeeuwse connectie
“Onze connectie met Zeeland is vooral de familie die daar woont. Ik mis Zeeland niet, maar ik ben bepaalde dingen in Zeeland meer gaan waarderen. Ik realiseer me nu bijvoorbeeld hoe mooi de stad Middelburg is. Ik ga daar graag naar de markt, even naar de notenkraam of om kibbeling te halen. Als opa en oma naar Zwitserland komen en ze vragen wat ze moeten meenemen, roepen de meiden: ‘Bolussen!’ En eierkoeken zijn ook favoriet. En die zilte lucht, dat vind je hier natuurlijk niet.” In huize Prinsen vind je her en der Nederlandse dingetjes. Zo staan er Delftsblauwe huisjes en hangt een reproductie van Rembrandt aan de muur. Het bakblik van de Zeeuwse knop is in de keuken te vinden en Annettes oma maakte voor haar een geurzakje van Zeeuwse schortenstof. “En mijn broertje stuurde een oude schoolplaat met een afbeelding van Zwitserland naar ons op.”
Toekomst
Hoe ze de toekomst ziet? “Adriaan heeft nog anderhalf jaar studie voor de boeg. Daarna is er voor ons een nieuw ijkpunt om te kijken wat we gaan doen. Maar het lijkt erop dat onze toekomst voorlopig hier in Zwitserland ligt. In eerste instantie zagen we het als een avontuur, maar we zijn inmiddels aardig ingeburgerd hier. Altdorf is vergelijkbaar met Kapelle qua grootte. Je hebt er meer bergen dan bewoonde grond. Het is hier een ruig gebied, waar je gelukkig nog niet al te veel toeristen tegenkomt. En dat was precies waarnaar wij op zoek waren. Wij voelen ons hier helemaal thuis.”
